Monday, 28 June 2021

Sanskrit Essay on Shankaracharya, "आदि शंकराचार्य पर संस्कृत निबंध" for Class 5, 6, 7, 8, 9 & 10

आदि शंकराचार्य पर संस्कृत निबंध लिखिए। Write Essay on Shankaracharya in Sanskrit Language

Sanskrit Essay on Shankaracharya, "आदि शंकराचार्य पर संस्कृत निबंध" for Class 5, 6, 7, 8, 9 & 10

'अम्ब ! अहं संन्यासं ग्रहीतुंवाञ्छामि', एतानिशब्दानि विश्वविश्रुतस्य श्रीमत्छंकराचार्यस्य बाल्यकाले सप्तवर्षीय अवस्थायां स्वमातरं प्रति आसन् । अस्य विदुषः जन्म भारतवर्षस्य दक्षिणप्रान्ते 'कालटी'नामके ग्रामे अभवत् । अस्य मातु: नाम 'सुभद्रा',पितु: नाम शिवगुरुः आसीत् । जनै: कथ्यते यत् शंकराचार्यस्य जन्म अस्य पित्रो: वृद्धावस्थायां भगवान् शङ्करस्य कृपया अभवत्। यदा एषः त्रिवर्षीय: आसीत् , तदैव पिता अस्य पञ्चतत्त्वं गतवान्।

जनन्या सुभद्रया पञ्चमे वर्षे अस्य बालकशङ्करस्य यज्ञोपवीत: कारित: । तदनन्तरं अनेन सकला- वेदविद्या अधीता,विदुषांमध्ये परमप्रसिद्धिः च प्राप्ता। वस्तुत: बाल्यकालादेव बालोऽयं तीक्ष्णबुद्धिः आसीत्। अनेनैव एकवर्षीय: एष: बालकः स्पष्टरूपेण मातृभाषां वदति स्म। द्विवर्षीय: अयं मातृकथितां पुराणानां कथानां सर्वासां सम्यक्रूपेण स्मरणं अकरोत्।

सप्तवर्षीयेण अनेन संन्यासग्रहणाय स्वमातरं प्रति अनुमति: याचिता, किन्तु ममत्वप्रतिमूर्त्या तया संन्यास-आश्रयणाय स्वीयां स्वीकृति: न प्रदत्ता । एकदा सः मात्रा सह नद्याम् एकस्यां स्नानम् करोति स्म । तदैव ग्राहेण एकेन तस्य पाद: ग्रस्तः । शङ्करः स्वमातरं प्रति अवोचत् -

'अम्ब ! यदि त्वं मह्यं संन्यासग्रहणाय अनुमतिं दास्यसि,तर्हि ग्राहोऽयं मां त्यक्ष्यति।" विवशया मात्रा स्वपुत्रस्य प्राणत्राणाय संन्यासस्य आज्ञा प्रदत्ता ,किन्तु मात्रा कथितम् – 'मम मृत्युकाले आगन्तव्यं त्वया मत्समीपम् 'इति।

मातु: आज्ञां प्राप्य स: नर्मदाया: तीरं गत्वा श्रीमत्गोविन्दपादाचार्यं गुरुं विधाय अष्टवर्षीयाम् अवस्थायां संन्यासं गृहीतवान् । बाल्यकाले अस्य नाम शङ्करः आसीत् । संन्यासानन्तरं गुरुणा अस्य 'भगवत्पूज्यपादाचार्यः'नाम कृतम्। अत्रैव अनेन श्रुतिशासितं अद्वैतमतं वर्षत्रयं यावत् अधीतम्।।

पश्चात् गुरो: आज्ञया श्रीविश्वनाथस्य वाराणसी नगरी समधिगत्य ब्रह्मसूत्रश्रीमद्भगवद्गीतोपनिषत्सु प्रामाणिकं भाष्यं विरचितम् । तत्रैव भगवत: वेदव्यासस्य कृपया पुन: षोडषवर्षात्मकं कालं प्राप्य तस्य आज्ञया वेदान्तप्रचारे सनातनधर्मस्य च प्रतिष्ठार्थं संलग्नो जात:। अस्मिन् काले अनेन काशी-कुरुक्षेत्र-बदरिकाश्रमत: दक्षिणे भारते रामेश्वरं यावत् यात्रा कृता प्रचारार्थमेव।

प्रयागे त्रिवेण्या: तटे अयं मीमांसकाचार्येण कु मारिलभट्टेन सह शास्त्रार्थमपि गतवान्,किन्तु तदानीं स: अन्तिमाम् अवस्थायाम् आसीत् । अत: तस्य आज्ञया एष: मण्डनमिश्रेण सह शास्त्रार्थाय माहिष्मती नगरी अगच्छत् । तत्र मीमांसाशास्त्रेषु निपुणस्य मण्डनमिश्रस्य विदुषीं पत्नी माध्यस्थरूपेण निधाय तं विजितवान्।

किन्तु तस्मिन् एव समये अर्धाङ्गरूपया पत्न्या कामशास्त्रीयप्रश्नेषु पृष्टेषु ब्रह्मचर्यवशात् मौनं स्वीकृतवान् खलु सः। पुन: पाण्मासिकं अवधे: अनुमतिं गृहीत्वा अनेन योगबलेन दिवङ्गतस्य अमरुकभूपते: मृते शरीरे प्रविश्य काम-कला कौशलं प्राप्तम्। अस्मिन् काले शङ्कराचार्येण 'अमरुकशतकम्'नाम शृङ्गारिकस्य मुक्तककाव्यस्य संरचना कृता आसीत्।

अनन्तरं शास्त्रार्थे पराजिते स: मण्डनमिश्रस्य धर्मपत्नीं भारती,आचार्यमण्डनमिश्र च शिष्यरूपेण गृहीतवान् ,अस्य नाम शङ्कराचार्येण सुरेश्वराचार्यः इति कृतः । एतदभिधानं गृहीत्वा स: तेन सह वैदिकस्य मतस्य प्रचारार्थे भारतभुव: भ्रमणम् अकरोत्।

स्वजीवनकाले श्रीमताशङ्कराचार्येण बहूनां ग्रन्थानां संरचना कृता । तेषु ब्रह्मसूत्रगीतोपनिषदानां भाष्यानि महत्त्वपूर्ण स्थानं भजन्ते। आचार्यप्रवरेण पुरी-द्वारिका-शृङ्गेरीज्योतिर्मठ-इत्यादिषु स्थलेषु पीठानां स्थापना कृता , एकैक: शिष्य: च तेषु पीठेषु धर्मरक्षणाय नियुक्ती कृतः।

केदारनाथस्य निकटे द्वाविंशति-अवस्थायां काश्मीरक्षेत्रे शारदामन्दिरे स: अमुं भौतिकशरीरं परित्यक्तवान्। तस्य प्रधानशिष्येषु पद्मपादाचार्यः, सुरेश्वराचार्य: च मुख्यतां भजेते । अल्पीयस्याम् अवस्थायां श्रीमता शङ्कराचार्येण बहूनि कार्याणि कृतानि । अत: अस्माभिः तस्य नाम श्रद्धया ग्रहणीयम् ।


SHARE THIS

Author:

I am writing to express my concern over the Hindi Language. I have iven my views and thoughts about Hindi Language. Hindivyakran.com contains a large number of hindi litracy articles.

0 comments: